برنامه «همیشه با ورزش» شبكه رادیویی ورزش، با تمركز بر بررسی فرهنگ هواداری در نیمفصل اول لیگ برتر فوتبال، به واكاوی مجموعهای از عوامل اثرگذار بر رفتار سكوها پرداخت؛ از نقش لیدرها و كانالهای هواداری تا مسئولیت مدیران باشگاهها، رسانهها و خلأهای ساختاری در ساماندهی هواداران.
به گزارش رادیو ورزش؛ برنامه این هفته «همیشه با ورزش» به بررسی نیمفصل اول لیگ برتر فوتبال اختصاص یافت و «فرهنگ هواداری» بهعنوان یكی از موضوعات مهم و اثرگذار این نیم فصل قرار گرفت. این برنامه در قالب گفتوگو با كارشناسان، میهمانان تخصصی، گزارشگران و شنوندگان، به بررسی آنچه در سكوهای ورزشگاهها، فضای پیرامونی مسابقات و بازتابهای رسانهای نیمفصل اول رخ داده، پرداخت.
در آغاز برنامه، مجری با تأكید بر اینكه نیمفصل اول لیگ برتر فقط در زمین مسابقه رقم نخورده، رفتار هواداران را بخشی تعیینكننده از تصویر این دوره دانست. به گفته او، سكوهایی كه در برخی بازیها با تشویق منظم و انرژی مثبت همراه بودند، در كنار ورزشگاههایی قرار گرفتند كه با تنش، درگیری، توهین و حاشیههای پیش و پس از مسابقه شناخته شدند؛ وضعیتی كه به باور برنامهسازان، نیازمند بررسی بدون تعارف است.
در ادامه، پیام صوتی حسن صبری، از پیشكسوتان عكاسی ورزشی پخش شد كه ضمن اشاره به برخی نكات فنی فوتبال در نیمفصل اول، «فرهنگسازی برای تماشاگران» را یكی از اولویتهای مغفول فوتبال ایران دانست. او تأكید كرد باشگاهها باید نسبت به رفتار هواداران خود مسئولیتپذیر باشند و در كنار مسائل فنی، به هدایت فرهنگی سكوها توجه كنند. در این پیام همچنین بر «اعتماد به جوانان» بهعنوان یكی از نقاط مثبت نیمفصل اول اشاره شد.
مهدی شكری، كارشناس برنامه، در ادامه گفتوگو با «همیشه با ورزش»، هوادار را یكی از عوامل كمتر شناختهشده موفقیت تیمها توصیف كرد و گفت تماشاگر فوتبال، نقشی فراتر از یك تماشاگر ساده دارد. به گفته او، حضور هوادار در موفقیت فنی تیمها، اقتصاد ورزش و فضای روانی مسابقات تأثیر مستقیم دارد و اگر این حضور بدون برنامهریزی و هدف باشد، میتواند به بروز رفتارهای ناهنجار منجر شود. شكری تأكید كرد تماشاگر، «قلب تپنده فرهنگ ورزش» است و نادیده گرفتن این ظرفیت، هزینههای سنگینی به فوتبال تحمیل میكند.
در بخش «یادداشت روز»، بهمن اسدی با نگاهی انتقادی به وضعیت فرهنگ هواداری در لیگ برتر، از گسترش نقش لیدرها و كانونهای هواداری بدون ضابطه سخن گفت. در این بخش، به گردش پولهای بیحسابوكتاب در سكوها، ضعف برخورد با رفتارهای ناهنجار و انتقال جدالهای شخصی و تیمی به فضای ورزشگاهها اشاره شد. گزارشگر هشدار داد كه در صورت بیتوجهی، این روند میتواند به سمت تنشهای محلی و قومیتی حركت كند و فوتبال را از كاركرد اجتماعی خود دور سازد.
در ادامه برنامه، محمدرضا تهرانی، مؤسس و رئیس هیئتمدیره جمعیت حامیان هوادار فوتبال ایران، در گفتوگو با «همیشه با ورزش»، نبود «طرح جامع یا منشور فرهنگی» در فوتبال را یكی از خلأهای اصلی دانست. او با مرور تجربههای گذشته فوتبال ایران، گفت در دورههایی با وجود جمعیت بالای تماشاگران، تنشهای جدی روی سكوها دیده نمیشد و این موضوع را به مدیریت رفتاری و فرهنگی آن دورهها مرتبط دانست. تهرانی تأكید كرد برای اصلاح وضعیت كنونی، باشگاهها باید دارای تقویم فرهنگی مشخص باشند و ساختارهای فرهنگی آنها با تغییر مدیران دچار تضعیف یا تعطیلی نشود.
او همچنین بر استقلال كانونهای هواداری تأكید كرد و گفت فعالیتهای فرهنگی باید بهگونهای طراحی شود كه با رفتوآمد مدیران، از بین نرود. به گفته این میهمان برنامه، بدون برنامهریزی هدفمند و امتیازدهی معنادار به هواداران، انتظار رفتار حرفهای و آرام از سكوها واقعبینانه نیست.
در بخش دیگری از برنامه، تماسهای شنوندگان پخش شد كه در آنها نقش لیدرها بهعنوان یكی از عوامل اصلی تنش روی سكوها مطرح شد. برخی شنوندگان با اشاره به تجربههای شخصی خود، از نفوذ لیدرها در باشگاهها، تأثیر آنها بر شعارها و حتی تهدید بازیكنان سخن گفتند. در این تماسها همچنین به نقش مدیران و بازیكنان در تشدید فضای روانی مسابقات اشاره شد و تأكید شد كه اظهارنظرها و رفتارهای غیرمسئولانه میتواند مستقیماً به سكوها منتقل شود.
بخش «روزنه» با اجرای علی مغانی، به مقایسه وضعیت فوتبال ایران با برخی لیگهای خارجی پرداخت. در این بخش، ضمن اشاره به وجود مشكلات نژادپرستی و خشونت در برخی كشورها، تأكید شد كه در فوتبال ایران نشانههایی هرچند محدود اما نگرانكننده از توهینهای محلی و قومیتی دیده میشود. گزارشگر این بخش، نقش صفحات و كانالهای هواداری در فضای مجازی را یكی از عوامل تشدیدكننده تنش دانست و گفت این فضاها با «دشمنسازی» مداوم، هواداران را به سمت افراط سوق میدهند. به گفته او، همراهی گاهبهگاه برخی مدیران و مربیان با این جریانها، بر پیچیدگی مسئله افزوده است.
در ادامه، دكتر محمدمهدی رحمتی، جامعهشناس ورزش، با تفكیك عوامل كلان و درونورزشی، به تحلیل ریشههای فرهنگی رفتار هواداران پرداخت. او گفت شرایط اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی جامعه بر ورزش اثرگذار است، اما در سطح درونی ورزش نیز خلأهای جدی وجود دارد. به گفته رحمتی، نگاه «ابزاری» به هوادار، فقدان آموزش و نبود تشكلهای مستقل و مؤثر، از عوامل بروز تنشهاست. او تأكید كرد ارتباط میان فدراسیون، سازمان لیگ، باشگاهها، بازیكنان، رسانهها و هواداران باید بهصورت همافزا تعریف شود تا سكوها از تهدید به فرصت تبدیل شوند.
این جامعهشناس ورزش افزود كه بدون نگاه تخصصی و استفاده از پژوهشهای علمی، نمیتوان انتظار داشت فرهنگ هواداری بهصورت پایدار اصلاح شود. او بر ضرورت استفاده از ظرفیتهای فرهنگی بومی و ملی در طراحی برنامههای فرهنگی باشگاهها تأكید كرد و گفت شعارها و رفتارهای تقلیدی، نشاندهنده فقدان برنامهریزی فرهنگی است.
جمعبندی برنامه «همیشه با ورزش» بر این نكته استوار بود كه فرهنگسازی در فوتبال فرآیندی تدریجی و زمانبر است و بدون مشاركت نهادهای مدیریتی، رسانهای و فرهنگی، تغییر پایدار در رفتار هواداران شكل نخواهد گرفت. كارشناسان حاضر در برنامه تأكید كردند كه ساماندهی سكوها نهتنها به امنیت ورزشگاهها كمك میكند، بلكه كیفیت رقابتها و تجربه تماشاگران را نیز ارتقا میدهد.
