به گزارش رادیو ورزش؛ استانداردسازی ورزشگاه‌ها در ایران، با وجود اقداماتی كه در سال‌های اخیر برای بهبود زیرساخت‌ها انجام شده، با تغییر معیارهای كنفدراسیون فوتبال آسیا وارد مرحله دشوارتری شده است. به گفته مهمانان برنامه «به اضافه ورزش»، قدیمی‌بودن سازه بسیاری از ورزشگاه‌ها، نیاز به اصلاح زمین‌های چمن و الزامات جدید در زمینه سقف، امكانات رسانه‌ای و خدمات موردنیاز تیم‌ها و تماشاگران، از مهم‌ترین موانع پیش‌روی این فرایند است.

**دهقانی: تغییر مقررات، ارتقای زیرساخت‌های ورزشگاهی را ضروری كرده است**

علی دهقانی، مسئول مسابقات بین‌المللی فدراسیون فوتبال و عضو ستاد استانداردسازی ورزشگاه‌ها، با اشاره به بازدیدهای كارشناسی انجام‌شده از ورزشگاه‌های كشور، گفت یكی از مشكلات اصلی، قدیمی‌بودن ساختار و طراحی برخی مجموعه‌هاست كه برای انطباق با الزامات جدید به ارتقا نیاز دارند.

او كیفیت زمین‌های چمن را نیز از مسائل مهم دانست و توضیح داد كه در تعدادی از ورزشگاه‌ها، چمن باید ترمیم یا تعویض شود. به گفته دهقانی، حتی اگر سازه و امكانات یك ورزشگاه به‌روز و مطابق استانداردها باشد، زمین نامناسب می‌تواند كیفیت مسابقه را كاهش دهد و از جذابیت فوتبال برای تماشاگران حاضر در ورزشگاه و بینندگان تلویزیونی بكاهد.

دهقانی با اشاره به ابلاغ مقررات به‌روزشده ورزشگاه‌های AFC به فدراسیون‌های عضو از دی‌ماه سال گذشته، گفت این الزامات در بخش‌هایی مانند رسانه، پخش تلویزیونی و سقف ورزشگاه‌ها تغییرات قابل‌توجهی داشته و شرایط سخت‌گیرانه‌تری را برای میزبانی مسابقات ایجاد كرده است.

او برای نشان‌دادن تغییر معیارهای فنی، به دیدار العین و ذوب‌آهن در سال 1395 در ورزشگاه فولادشهر اشاره كرد كه در آن، به گفته خودش، میزان روشنایی ورزشگاه حدود 800 تا 900 لوكس بود؛ در حالی كه اكنون، به گفته او، برگزاری مسابقات لیگ قهرمانان آسیا به روشنایی بیشتری نیاز دارد و عدد 2000 لوكس را به‌عنوان معیار مورد اشاره مطرح كرد.

این تغییرات، به گفته دهقانی، بر روند بازسازی ورزشگاه آزادی نیز اثر گذاشته است. او توضیح داد كه الزامات جدید در اختیار مسئولان مربوط قرار گرفت تا اصلاحات لازم در فرایند بازسازی لحاظ شود و ورزشگاه پس از صرف هزینه و پایان عملیات، در ارزیابی‌های كنفدراسیون فوتبال آسیا با نقص‌های تازه‌ای مواجه نشود. دهقانی هشدار داد كه بی‌توجهی به ارتقای زیرساخت‌ها می‌تواند در آینده نزدیك، میزبانی مسابقات بین‌المللی را برای ایران دشوارتر كند.

**الزامات تازه در جایگاه خبرنگاران و پخش تلویزیونی**

دهقانی با اشاره به تغییر معیارهای امكانات رسانه‌ای گفت ظرفیت جایگاه رسانه‌ای ورزشگاه‌های رده A به 200 نفر و در رده B به 100 نفر رسیده است. او همچنین تأكید كرد كه برای خودروهای پخش تلویزیونی باید فضای مستقل و مشخصی در نظر گرفته شود و استقرار این خودروها در تونل ورود اتوبوس‌های تیم‌ها مناسب نیست.

به گفته او، طول پس‌زمینه میكس‌زون، محل گفت‌وگوی بازیكنان و عوامل تیم‌ها با خبرنگاران پس از مسابقه، كه پیش‌تر 6 تا 8 متر كفایت می‌كرد، در ورزشگاه‌های رده A و B به 22 متر افزایش یافته است. دهقانی این تغییرات را بخشی از الزامات تازه برای ارتقای كیفیت پخش تلویزیونی، امكانات تبلیغاتی و انتقال تصاویر با كیفیت مناسب به مخاطبان دانست.

او درباره وضعیت ورزشگاه‌های كشور نیز توضیح داد كه امكانات رسانه‌ای ورزشگاه آزادی بر اساس مقررات جدید طراحی شده و این مجموعه از نظر جایگاه خبرنگاران، مركز رسانه، سالن كنفرانس و میكس‌زون قابلیت استفاده خواهد داشت. به گفته دهقانی، ورزشگاه پارس شیراز نیز در این زمینه به ارتقای بیشتری نیاز دارد و سایر ورزشگاه‌ها باید اصلاحاتی، به‌ویژه در میكس‌زون و جایگاه خبرنگاران، انجام دهند.

دهقانی همچنین بر ضرورت اختصاص جایگاه رسانه‌ای به خبرنگاران تأكید كرد و گفت عوامل اجرایی مسابقه و تماشاگران عادی نباید در این جایگاه مستقر شوند؛ حتی اگر تمام صندلی‌های آن به خبرنگاران اختصاص‌یافته، پر نشده باشد.

**وضعیت چمن ورزشگاه‌ها؛ از تعویض زمین تا نیاز به بازبینی**

دهقانی با اشاره به بازدیدهایپیشین ستاد استانداردسازی گفت در تعدادی از ورزشگاه‌ها مشكل جدی چمن وجود ندارد، اما چمن بسیاری از مجموعه‌ها به پایان عمر مفید خود رسیده یا از زیرسازی مناسبی برخوردار نیست.

به گفته او، چمن ورزشگاه شهید نصیری یزد و ورزشگاه غدیر اهواز به‌طور كامل تعویض شده است، اما در زمان گفت‌وگو بازدید نهایی برای ارزیابی وضعیت چمن جدید این دو ورزشگاه انجام نشده بود. در ورزشگاه آزادی نیز فرایند تعویض چمن در جریان بود و چمن ورزشگاه نقش جهان اصفهان تغییر كرده بود.

دهقانی درباره ورزشگاه یادگار امام تبریز توضیح داد كه چمن تازه‌كاشته‌شده این مجموعه، به دلیل برگزاری چند مسابقه سنگین پیش از ریشه‌گرفتن و تثبیت كامل، آسیب دید و پس از آن احیا شد. او ابراز امیدواری كرد كه وضعیت فعلی چمن مطلوب باشد، اما ارزیابی نهایی را ضروری دانست.

او همچنین از ضرورت بازبینی چمن ورزشگاه فولادشهر و ورزشگاه فولاد آرنا سخن گفت و درباره فولاد آرنا افزود كه كیفیت چمن در تصاویر تلویزیونی مطلوب به نظر نمی‌رسد و احتمال نیاز به تغییر آن وجود دارد. دهقانی تأكید كرد كه همكاری با باشگاه‌ها و استفاده از روش‌های روز برای ترمیم یا تعویض چمن اهمیت دارد. به گفته او، دستورالعمل جدید فیفا درباره زمین‌های دارای چمن طبیعی، مربوط به سال 2023 و نسخه ویرایش‌شده آن نیز ترجمه و در اختیار مسئولان مربوط قرار گرفته است.

**ایمنی تماشاگران و تفكیك مسیرهای دسترسی**

دهقانی بخش دیگری از الزامات جدید را مربوط به دسترسی و ایمنی افراد در ورزشگاه‌ها دانست. به گفته او، مسیر ورود اصحاب رسانه، تیم‌ها، بازیكنان، هیئت اجرایی و مهمانان ویژه باید از یكدیگر تفكیك شود و برای تماشاگران نیز مسیرهای ورود و دسترسی مشخصی در نظر گرفته شود.

او توضیح داد كه مسیرهای ورود به بخش‌های مختلف ورزشگاه و راه‌های خروج اضطراری باید به‌صورت روشن و قابل تشخیص علامت‌گذاری شوند تا در شرایط اضطراری، تماشاگران بتوانند در زمان كوتاه‌تری مسیر امن را پیدا كنند. این الزامات، در كنار امكانات فنی و رسانه‌ای، بخشی از تغییراتی است كه برای ارتقای شرایط میزبانی مورد توجه قرار گرفته است.

**رفعتی: ارزیابی 85 تا 90 درصدی مربوط به استانداردهای قبلی است**

داوود رفعتی، دبیر ستاد استانداردسازی ورزشگاه‌ها، با اشاره به آغاز این فرایند در حدود 16 خرداد 1403 گفت در آن مقطع، مقررات جدید AFC هنوز ابلاغ نشده بود. به گفته او، در آغاز كار، به‌جز دو یا سه ورزشگاه كه آن‌ها نیز با نواقصی روبه‌رو بودند، وضعیت بسیاری از ورزشگاه‌ها مناسب نبود و برخی مجموعه‌ها حتی از نظر ایمنی تماشاگران شرایط نگران‌كننده‌ای داشتند.

رفعتی همكاری باشگاه‌ها، سازمان لیگ و فدراسیون فوتبال را در بهبود وضعیت ورزشگاه‌ها مؤثر دانست و گفت این مجموعه‌ها طی حدود دو سال برای رساندن ورزشگاه‌ها به سطح قابل‌قبولی از استانداردها تلاش كردند. با این حال، تغییر مقررات و دسته‌بندی ورزشگاه‌ها برای رقابت‌های آسیایی، به گفته او، كار را دشوارتر كرده است.

او میزان پیشرفت ورزشگاه‌ها را در مقایسه با الزامات پیشین حدود 85 تا 90 درصد ارزیابی كرد، اما بلافاصله تأكید كرد كه این برآورد مربوط به مقررات قبلی است و برای انطباق با الزامات جدید، كار زیادی باقی مانده است. رفعتی شرایط كشور و محدودیت منابع را نیز از عوامل دشواركننده این مسیر دانست و گفت آسیب‌دیدن برخی صنایع، از جمله مجموعه‌های فولادی، بر توان اجرای پروژه‌ها اثر گذاشته است.

**سقف ورزشگاه‌ها؛ یكی از مهم‌ترین چالش‌های پیش‌رو**

رفعتی سقف را یكی از مهم‌ترین چالش‌های استانداردسازی معرفی كرد. او با اشاره به قدمت ورزشگاه آزادی گفت ایجاد سقف برای مجموعه‌ای با این ساختار قدیمی كار آسانی نیست، هرچند به گفته او، در جلسات برگزارشده راه‌هایی برای بررسی امكان اجرای آن مطرح شده است. رفعتی ورزشگاه یادگار امام تبریز را نیز از مجموعه‌هایی دانست كه برای انطباق با الزامات جدید به راهكار اجرایی نیاز دارد.

او درباره رده‌بندی ورزشگاه‌ها توضیح داد كه ورزشگاه‌های رده A برای میزبانی رقابت‌های سطح بالاتر باید پوشش سقف بیشتری داشته باشند. در توضیحات او، ورزشگاه‌های امام رضا، نقش جهان و فولاد هرمزگان از جمله مجموعه‌های دارای سقف كامل معرفی شدند؛ با این حال، رفعتی تأكید كرد كه داشتن سقف به‌تنهایی به معنای احراز تمام الزامات یك رده نیست و هر ورزشگاه باید از نظر سایر امكانات نیز بررسی شود.

به گفته رفعتی، ورزشگاه آزادی به دلیل نداشتن سقف، شرایط لازم برای قرارگرفتن در رده B را نیز ندارد؛ هرچند اقداماتی برای اصلاح سایر بخش‌های آن در حال انجام است. او همچنین ورزشگاه پارس شیراز را نمونه‌ای از مجموعه‌هایی دانست كه پیش از تغییر مقررات برای ارتقای امكانات آن تلاش شده بود و حتی پیشنهاد میزبانی مسابقات سطح بالاتر در آن مطرح شده بود، اما تغییر الزامات باعث شد نیازهای تازه‌ای برای ادامه كارتعریف شود.

در این گفت‌وگو، درباره زمان اجرای الزام سقف دو زمان متفاوت مطرح شد: دهقانی از اجرای آن از سال آینده سخن گفت و رفعتی سال 2028 را ذكر كرد. از آنجا كه زمان دقیق اجرا و دامنه شمول این الزام باید با مقررات اختصاصی مسابقات تطبیق داده شود، نمی‌توان یكی از این دو تاریخ را بدون بررسی سند مربوط، زمان قطعی اجرای مقررات دانست.

**محدودیت سازه‌ها و امكانات خدماتی**

رفعتی گفت دشواری استانداردسازی فقط به سقف محدود نمی‌شود و در برخی ورزشگاه‌ها، فضای كافی برای اصلاح رختكن‌ها، سرویس‌های بهداشتی یا امكانات رسانه‌ای وجود ندارد. او برای توضیح این موضوع به ورزشگاه امام خمینی اراك اشاره كرد و گفت در گذشته با تغییر دیوار و كاهش بخشی از فضای رختكن، تعداد سرویس‌های بهداشتی از سه به چهار افزایش یافت؛ اما اجرای اصلاحات بیشتر، با توجه به محدودیت فضا، دشوارتر خواهد بود.

او ورزشگاه امام خمینی اراك و ورزشگاه سیرجان را از مجموعه‌هایی نام برد كه پیش‌تر مجوز رده A دریافت كرده بودند، اما تغییر الزامات، نیاز به بررسی دوباره و اصلاح امكانات را مطرح می‌كند. به گفته رفعتی، ورزشگاه كرمان از نظر فضا و ظرفیت، امكان بیشتری برای افزودن امكاناتی مانند میكس‌زون دارد، اما در مجموعه‌های قدیمی‌تر، توسعه این فضاها می‌تواند به تغییرات اساسی سازه‌ای نیاز داشته باشد.

رفعتی درباره ورزشگاه امام خمینی اراك توضیح داد كه برای افزایش طول راهروی خبری، محل ورودی حدود پنج تا شش متر جابه‌جا شد و طول فضا به حدود هشت متر رسید؛ اما رساندن آن به 22 متر در مجموعه‌ای با فضای محدود، دشوار خواهد بود. این مثال از نظر او نشان می‌دهد كه الزام‌های یكسان ممكن است برای ورزشگاه‌هایی با طراحی و قدمت متفاوت، هزینه و پیچیدگی اجرایی یكسانی نداشته باشند.

**استانداردسازی؛ فرایندی مستمر و وابسته به بازبینی**

رفعتی درباره ایمنی تماشاگران گفت مسیرهای ورود و خروج، نقاط امن و نقشه‌های تخلیه اضطراری باید مشخص باشند. او این اقدامات را از جمله مواردی دانست كه پیش‌تر نیز به باشگاه‌ها ابلاغ شده بود و به تجربه آماده‌سازی ورزشگاه ذوب‌آهن برای مسابقه تیم ملی ایران و قرقیزستان اشاره كرد؛ زمانی كه به گفته او، از باشگاه‌ها خواسته شد برنامه‌های ایمنی و امنیتی خود را ارائه كنند.

دبیر ستاد استانداردسازی ورزشگاه‌ها تأكید كرد این فرایند نمی‌تواند متوقف شود؛ زیرا مقررات تغییر می‌كنند و شرایط هر ورزشگاه نیز ممكن است در جریان بهره‌برداری یا پس از رخدادهای مختلف نیازمند بازبینی باشد. او گفت آغاز جنگ 40 روزه و تعطیلی لیگ، ادامه برخی اقدامات را به تأخیر انداخت و شرایط نامشخص مسابقات، برنامه‌ریزی را دشوار كرد؛ با این حال، بازبینی ورزشگاه‌ها باید با همكاری فدراسیون فوتبال و سازمان لیگ ادامه پیدا كند.

مجموع اظهارات دو مهمان برنامه «به اضافه ورزش» نشان می‌دهد كه استانداردسازی ورزشگاه‌های ایران، علاوه بر رفع نواقص موجود، به تطبیق مستمر با مقررات جدید، تأمین منابع، اصلاح سازه‌های قدیمی و ارزیابی دوباره امكانات نیاز دارد. نتیجه این فرایند تنها به دریافت مجوز میزبانی مسابقات آسیایی محدود نمی‌شود؛ كیفیت زمین، ایمنی، دسترسی، امكانات خدماتی و شرایط حضور تماشاگران نیز از بخش‌هایی هستند كه می‌توانند تجربه مخاطبان فوتبال را تحت تأثیر قرار دهند.


بر اساس نسخه رسمی مقررات ورزشگاه‌های كنفدراسیون فوتبال آسیا، ویرایش 2026، ورزشگاه‌ها در پنج رده A تا E طبقه‌بندی شده‌اند و رده A بالاترین سطح این دسته‌بندی است. این مقررات موضوعاتی مانند زمین مسابقه، روشنایی، امكانات تیم‌ها، زیرساخت‌های رسانه‌ای و پخش تلویزیونی، سقف، ورودی‌ها و خروجی‌ها، خدمات تماشاگران و امكانات افراد دارای معلولیت را در بر می‌گیرد. مقررات اختصاصی هر رقابت نیز می‌تواند الزامات تكمیلی تعیین كند.

در این نسخه، حداقل روشنایی افقی متوسط برای ورزشگاه‌های رده A برابر با 2000 لوكس و برای رده B برابر با 1800 لوكس است. ظرفیت جایگاه رسانه‌ای برای این دو رده نیز به‌ترتیب حداقل 200 و 100 نفر تعیین شده و حداقل طول پس‌زمینه میكس‌زون در هر دو رده 22 متر است. همچنین در الزامات سقف، برای رده A پوشش تمام صندلی‌ها و برای رده B پوشش جایگاه اصلی و جایگاه مقابل پیش‌بینی شده است.